AvukatBurada.com.tr
Avukat mısınız?

Ücretsiz profilinizi oluşturun; müvekkiller size doğrudan ulaşsın.

Tazminat Hukuku

Tam Yargı Davası Nedir? İdareden Tazminat İsteme Rehberi

İdarenin işlem veya eylemi nedeniyle oluşan zararların tazmini için tam yargı davasında izlenecek yolu açıkladık. Başvuru şartları, süreler, görevli merci

Güncellendi: 21 Kasım 2026 12 dk okuma 55 okunma
Makale

Tahdit kodu ne anlama gelir?

Tahdit kodu, yabancı hakkında ülkeye giriş, ikamet, vize, sınır dışı veya kamu düzeni değerlendirmesinde kullanılan idari kayıt işaretidir. Kodların dayanağı ve sonucu aynı değildir; bazıları vize ihlali veya idari para cezasıyla, bazıları kamu güvenliği, sahte belge, sınır dışı kararı ya da giriş yasağıyla bağlantılı olabilir. İnternetteki kod listeleri güncel veya resmî olmayabilir. Kişinin öncelikle hangi işlem ve süreyle kısıtlandığını yetkili makamdan öğrenmesi gerekir.

Tahdit kodu nasıl öğrenilir?

Kişi veya yetkili avukatı Göç İdaresi Başkanlığı, ilgili il göç idaresi, dış temsilcilik veya sınır makamı nezdinde bilgi talep edebilir. Ret yazısı, sınır dışı kararı, giriş yasağı bildirimi ve vize sonucu kodun dayanağını gösterebilir. Kişisel veri ve güvenlik gerekçesiyle tüm ayrıntı açıklanmayabilir; bu durumda dava dosyasında mahkeme gizli belgeleri idareden isteyebilir. Sözlü havaalanı bilgisinin tarih ve makamı tutanakla belgelenmelidir.

Kod idari başvuruyla kaldırılabilir mi?

Kodun nedeni ortadan kalkmışsa, yanlış kimlik eşleşmesi varsa, idari para cezası ödenmişse veya yeni aile-sağlık koşulları doğmuşsa ilgili idareye gerekçeli kaldırma başvurusu yapılabilir. Pasaport, giriş-çıkış kayıtları, evlilik ve çocuk belgeleri, çalışma veya eğitim kabulü, sağlık raporu ve adli kararlar eklenir. Bazı hâllerde meşruhatlı vizeyle giriş istisnası değerlendirilebilir. Başvuru yapmak dava süresini ancak kanundaki şartlarla etkiler; yazılı ilk kararın tarihi korunmalıdır.

İptal davası ne zaman açılır?

Giriş yasağı, kodun kaldırılmaması veya bağlantılı idari işlem yazılı olarak tebliğ edildiğinde genel olarak altmış günlük iptal davası süresi gündeme gelir. Sınır dışı kararı gibi işlemlerde 6458 sayılı Kanun özel ve daha kısa süre öngörebilir; her karar ayrı incelenmelidir. Yetkili mahkeme işlemi tesis eden makam ve özel yetki kurallarına göre belirlenir. Tahdit kodu ile sınır dışı kararına tek dava içinde yönelmenin mümkün olup olmadığı işlem bağlantısına bağlıdır.

Yürütmenin durdurulması ve aile hayatı nasıl değerlendirilir?

Kişinin Türkiye’de eşi, çocuğu, düzenli işi veya tedavisi bulunması telafisi güç zarar değerlendirmesinde önemlidir. Ancak aile bağı giriş hakkını her durumda mutlak kılmaz; kamu düzeni ve güvenlik gerekçesiyle denge kurulur. İşlemin somut, güncel ve kişiselleştirilmiş sebebe dayanıp dayanmadığı incelenir. Açık hukuka aykırılık ile telafisi güç zarar birlikte gösterilirse yürütmenin durdurulması istenebilir. Sınır dışı kararlarında kanunun özel durdurucu etkisi ayrıca kontrol edilmelidir.Tam yargı davası neyi amaçlar?

Tam yargı davası, idari işlem veya eylem nedeniyle kişisel hakkı doğrudan ihlal edilen kişinin uğradığı zararın giderilmesini amaçlar. İptal davası işlemi hukuk düzeninden kaldırırken tam yargı davası maddi ve manevi tazminat gibi kişisel giderim sağlar. İdare özel hukuk kişisi gibi değil, kamu gücü faaliyeti nedeniyle sorumlu tutulur. Görev uyuşmazlığını önlemek için zararın kamu hizmetinden mi, özel hukuk sözleşmesinden mi kaynaklandığı belirlenmelidir.

İdari işlemden doğan tam yargı davası nasıl açılır?

Atama, disiplin, ruhsat, yıkım veya kamulaştırma benzeri bir işlem zarara yol açmışsa İYUK m.12 üç seçenek tanır: iptal ve tam yargı taleplerini birlikte ileri sürmek, önce iptal davası açıp karar üzerine tazminat istemek veya kanuni süre içinde doğrudan tam yargı davası açmak. Seçim, zararın belirginleşme zamanı ve işlemin hâlen uygulanıp uygulanmadığına göre yapılır. İptal edilen her işlem otomatik tazminat doğurmaz; zarar ve illiyet ayrıca kanıtlanır.

İdari eylemde ön başvuru neden zorunludur?

Sağlık hizmeti, yol bakımı, kolluk müdahalesi veya fiilî kamu faaliyeti gibi idari eylemlerden doğan zarar için önce ilgili idareye başvuru gerekir. Başvuru, eylemin ve zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılmalıdır. İdare talebi reddeder veya altmış gün susarsa dava yolu açılır. Başvuruda zarar kalemleri ve miktarı açıklanmalı; mahkemede tamamen farklı bir talep kurulması sorun yaratabilir.

İdarenin sorumluluk türleri nelerdir?

Hizmetin geç, kötü veya hiç işlememesi hizmet kusurudur. Tehlikeli faaliyet, mesleki risk veya kamu külfetleri karşısında eşitlik gibi ilkeler belirli hâllerde kusursuz sorumluluk doğurabilir. Terör ve toplumsal olay zararlarında özel tazmin komisyonu yolları bulunabilir. Mücbir sebep, zarar görenin ağır kusuru veya üçüncü kişinin fiili illiyet bağını kesebilir ya da tazminatı azaltabilir. Sorumluluk nedeni dilekçede somut kamu faaliyetiyle ilişkilendirilmelidir.

Zarar ve tazminat nasıl hesaplanır?

Maddi zarar; tedavi, bakım, çalışma gücü ve gelir kaybı, destekten yoksun kalma, eşya veya işletme zararı gibi kalemlerden oluşabilir. Bordro, vergi kaydı, fatura, sağlık kurulu ve uzman raporu kullanılır. Manevi tazminatta olayın ağırlığı, bedensel ve ruhsal etki, yakınlık ve hakkaniyet değerlendirilir. Talep edilen tutar ve faiz başlangıcı açık yazılmalıdır. İdari yargıda talep artırımı ve ıslah imkânı özel usule tabi olduğundan ilk hesap özenli yapılmalıdır.

Karar nasıl uygulanır?

Mahkeme tazminata hükmederse idare kararın tebliğinden sonra İYUK m.28 çerçevesinde gereğini yerine getirmelidir. Ödeme yapılmazsa genel bütçe ve kamu mallarına ilişkin özel kurallar gözetilerek takip yolları değerlendirilir. Kararın geç uygulanması faiz ve yeni zarar tartışması doğurabilir. İptal ile birlikte verilen tam yargı kararında idare hem işlemin sonuçlarını kaldırmalı hem hükmedilen parasal giderimi ödemelidir. Kanun yolu süreci kararın kesinliği ve icrasını etkileyebilir.

İptal davası açılması işlemi kendiliğinden durdurmaz. Uygulanması hâlinde telafisi güç zarar ve açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması istenebilir.

Başvuru öncesinde olayların tarih sırasına konulması, tebligatların saklanması ve talebi destekleyen belgelerin tek dosyada toplanması incelemeyi kolaylaştırır.

Görevli ve yetkili merci, talebin hukuki niteliğine göre değişebilir; yalnız başlığa bakılarak standart bir dilekçe kullanılması usulden ret veya zaman kaybı yaratabilir.

Süre, görev ve delil değerlendirmesi somut olayın ayrıntılarına bağlıdır. İnternetteki örnek dilekçeler kişisel olayın taleplerini ve risklerini kendiliğinden karşılamaz.

Bu nedenle karar, tebligat ve sözleşme gibi temel belgelerin tamamı görülmeden kesin bir sonuç veya dava süresi öngörüsü verilmesi sağlıklı değildir.

Bursa ve Nilüfer’de yapılacak başvurularda da ulusal mevzuat uygulanır; yerel adliye ve idari birimlerin işleyişi ise dosyanın teslim ve takip planında dikkate alınabilir.

Uyuşmazlık henüz dava aşamasına gelmemişse yazılı başvuru, arabuluculuk, itiraz veya delil tespiti gibi daha erken yolların bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılmalıdır.

Hak kaybını önlemek için kararın veya olayın öğrenildiği tarih değil, kanunun esas aldığı tebliğ, kesinleşme ya da fiil tarihi doğru biçimde belirlenmelidir.

İdari yargıda süre çoğu kez işlemin usulüne uygun tebliğini izleyen günden başlar; üst makama başvuru sürenin işleyişini ancak kanundaki şartlarla etkiler.

Mahkeme yerindelik denetimi yapmaz; işlemi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluk bakımından inceler.

Bu metin genel hukuki bilgilendirme amacı taşır; somut olayın belgeleri ve güncel mevzuat incelenmeden kesin hukuki sonuç çıkarılamaz.

Ayrıntılı bilgi

Konunun kapsamlı açıklaması ve güncel değerlendirmeler için internet sitemizdeki ayrıntılı rehberi inceleyebilirsiniz.

Başvuruda en sık hangi hatalar yapılır?

Yalnız kod numarasını yazıp işlem dayanağını araştırmamak, farklı kararların dava sürelerini karıştırmak, eski pasaporttaki kimlik uyuşmazlığını açıklamamak ve aile bağını belgesiz bırakmak sık hatalardır. Yabancı dilde belgeler usulüne uygun tercüme ve gerektiğinde apostil veya konsolosluk onayıyla sunulmalıdır. Yeni pasaport almak mevcut tahdit kaydını kendiliğinden kaldırmaz. Kodu gizlemek veya farklı kimlikle giriş denemek yeni idari ve cezai sonuçlara yol açabilir.

Süre, görev ve delil değerlendirmesi somut olayın ayrıntılarına bağlıdır. İnternetteki örnek dilekçeler kişisel olayın taleplerini ve risklerini kendiliğinden karşılamaz.

Bu nedenle karar, tebligat ve sözleşme gibi temel belgelerin tamamı görülmeden kesin bir sonuç veya dava süresi öngörüsü verilmesi sağlıklı değildir.

Bursa ve Nilüfer’de yapılacak başvurularda da ulusal mevzuat uygulanır; yerel adliye ve idari birimlerin işleyişi ise dosyanın teslim ve takip planında dikkate alınabilir.

Uyuşmazlık henüz dava aşamasına gelmemişse yazılı başvuru, arabuluculuk, itiraz veya delil tespiti gibi daha erken yolların bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılmalıdır.

Hak kaybını önlemek için kararın veya olayın öğrenildiği tarih değil, kanunun esas aldığı tebliğ, kesinleşme ya da fiil tarihi doğru biçimde belirlenmelidir.

Vatandaşlık ve yabancılar işlemlerinde başvurunun yapılması tek başına hak kazanıldığı anlamına gelmez; idare şartları ve güvenlik-kamu düzeni ölçütlerini dosya üzerinden değerlendirir.

Ret veya tahdit işlemlerinde kararın tebliğ biçimi, dayanak gösterilen bilgi ve kişiye savunma imkânı tanınıp tanınmadığı dava stratejisini etkiler.

Başvuru öncesinde olayların tarih sırasına konulması, tebligatların saklanması ve talebi destekleyen belgelerin tek dosyada toplanması incelemeyi kolaylaştırır.

Görevli ve yetkili merci, talebin hukuki niteliğine göre değişebilir; yalnız başlığa bakılarak standart bir dilekçe kullanılması usulden ret veya zaman kaybı yaratabilir.

Bu metin genel hukuki bilgilendirme amacı taşır; somut olayın belgeleri ve güncel mevzuat incelenmeden kesin hukuki sonuç çıkarılamaz.

Ayrıntılı bilgi

Konunun kapsamlı açıklaması ve güncel değerlendirmeler için internet sitemizdeki ayrıntılı rehberi inceleyebilirsiniz.

Bu makaleyi paylaşın Doğru bilginin daha fazla kişiye ulaşmasına katkı sağlayın.
Paylaş
Avukatla iletişim

Hukuki yardıma mı ihtiyacınız var?

Av. Yekta Ceyhun Güney ile görüşerek dosyanız hakkında bilgi alabilirsiniz. Her dosyanın kendine özgü olduğunu unutmayın.

Yasal Sorumluluk Bilgilendirmesi

Bu makale Av. Yekta Ceyhun Güney tarafından hazırlanmıştır. Makalenin içeriği, doğruluğu ve güncelliği ile ilgili tüm hukuki sorumluluk yazara (avukata) aittir. AvukatBurada.com.tr platformu bu içerikten kaynaklanabilecek hiçbir hukuki sorumluluk kabul etmez. Yazar profilini görüntüle.