Kısa cevap: İlamsız icra takibinde ödeme emrine, tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edilir ve itiraz takibi durdurur. Çek ve senede dayalı takipte süre beş gündür ve başvuru icra mahkemesine yapılır. Süre geçerse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilebilir.
Takip türüne göre süreler
| Takip türü | İtiraz süresi | Nereye yapılır | Takip durur mu |
|---|---|---|---|
| Genel haciz yoluyla ilamsız takip | 7 gün | İcra dairesi | Evet |
| Çek, bono, poliçeye dayalı takip | 5 gün | İcra mahkemesi | Kendiliğinden durmaz; mahkeme karar verirse durur |
| Kira alacağı ve tahliye talepli takip | 7 gün | İcra dairesi | Evet |
Süre, tebliğ gününün ertesi günü işlemeye başlar. Son gün resmî tatile denk gelirse süre, tatili izleyen ilk iş günü sona erer.
İtiraz nasıl yapılır?
İtiraz, takibi yapan icra dairesine dilekçeyle ya da sözlü olarak tutanağa geçirilerek yapılır. Başka bir şehirdeki icra dairesi aracılığıyla da itiraz gönderilebilir. İtirazda şu noktalara dikkat edilir:
- Borca itiraz: Borcun olmadığı, ödendiği ya da zamanaşımına uğradığı bildirilebilir.
- Kısmi itiraz: Borcun yalnızca bir kısmına itiraz ediliyorsa itiraz edilen tutar açıkça yazılmalıdır; aksi hâlde itiraz yapılmamış sayılır.
- İmzaya itiraz: Takip bir belgeye dayanıyorsa ve imza borçluya ait değilse bu ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; belirtilmezse imza kabul edilmiş sayılır.
- Yetkiye itiraz: Takip yetkisiz icra dairesinde başlatılmışsa yetkili yer gösterilerek itiraz edilir.
İtirazdan sonra ne olur?
İlamsız takipte itirazla birlikte takip durur. Alacaklının takibe devam edebilmesi için iki yolu vardır:
- İtirazın iptali davası: Genel mahkemede, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılır.
- İtirazın kaldırılması: Alacaklının elinde kanunda sayılan nitelikte belge varsa, altı ay içinde icra mahkemesinden istenir.
İtirazın haksız olduğu anlaşılırsa borçlu, koşulları varsa alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatı ödemeye mahkûm edilebilir. Takip haksız ve kötü niyetliyse aynı tazminat alacaklı aleyhine istenebilir.
İtiraz edilmezse ne olur?
Takip kesinleşir. Borçlunun yedi gün içinde mal beyanında bulunması gerekir. Alacaklı; maaş, banka hesabı, araç ve taşınmaz üzerine haciz isteyebilir.
Haciz aşamasında neler haczedilemez?
Takip kesinleşse bile her mal haczedilemez. Uygulamada maaşın dörtte biri haczedilir; emekli aylıkları kural olarak borçlunun onayı olmadan haczedilemez. Borçlunun hâline uygun evi, mesleğini sürdürmesi için gerekli araç ve gereçler ile lüzumlu ev eşyaları da kanunda sayılan sınırlar içinde haciz dışında tutulur. Haczedilmezlik şikâyeti, haczin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır.
Süre kaçtıysa hangi yollar var?
- Gecikmiş itiraz: Hastalık gibi elde olmayan bir engel yüzünden süre kaçırıldıysa, engelin kalkmasından itibaren üç gün içinde icra mahkemesine başvurulur.
- Usulsüz tebligat şikâyeti: Tebligat usulüne uygun yapılmadıysa, takibin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine başvurulur.
- Menfi tespit davası: Borçlu olunmadığının tespiti istenir; teminat karşılığında takibin durdurulması talep edilebilir.
- İstirdat davası: Borçlu olmadığı parayı ödemek zorunda kalan kişi, ödemeden itibaren bir yıl içinde geri isteyebilir.
Tebliğ tarihi nasıl belirlenir?
Bütün süreler tebliğ tarihine göre hesaplandığı için ilk bakılacak şey bu tarihtir. Ödeme emri elden teslim edildiyse tebliğ tarihi teslim günüdür. Adreste kimse bulunamadığı için haber kâğıdı kapıya yapıştırıldıysa, yapıştırma tarihi tebliğ tarihi sayılır. Elektronik tebligatta ise belge, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş kabul edilir; belgenin daha geç açılması bu tarihi değiştirmez.
İtirazda gerekçe göstermek zorunlu mu?
İlamsız takipte borçlu, itiraz ederken sebep bildirmek zorunda değildir; borcu kabul etmediğini bildirmesi takibi durdurmak için yeterlidir. Ancak sebep bildirilmişse, alacaklının icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemesi hâlinde borçlu kural olarak bu sebeplerle bağlı kalır. Bu yüzden dilekçenin, sonradan ileri sürülecek savunmaları daraltmayacak şekilde yazılması gerekir.
Zamanaşımı itirazı
Zamanaşımına uğramış bir alacak için de takip başlatılabilir. İcra dairesi zamanaşımını kendiliğinden dikkate almaz; borçlunun bunu itiraz süresi içinde açıkça ileri sürmesi gerekir. Takipten önce dolmuş zamanaşımı, süresinde ileri sürülmezse kural olarak sonradan dinlenmez.
Ödeme emri geldiğinde kontrol listesi
- Zarfın üzerindeki tebliğ tarihini ve ödeme emrindeki dosya numarasını not edin.
- Takibin türüne bakın: ilamsız takip mi, çek ya da senede dayalı takip mi?
- Alacaklıyı, istenen tutarı ve dayanak gösterilen belgeyi inceleyin.
- Borcun tamamına mı, bir kısmına mı itiraz edeceğinizi belirleyin.
- İtirazı süresi içinde yapın ve itiraz ettiğinizi gösteren belgeyi saklayın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Süreler kısa olduğu için ödeme emrindeki tebliğ tarihi esas alınarak hesap yapılmalıdır.