Dava Açma Masrafları ve Harç Hesaplama 2026

Dava açma masrafları; başvurma harcı, peşin karar ve ilam harcı, tebligat giderleri ve gider avansından oluşur. Ödenecek tutar, davanın türüne, görevli mahkemeye, dava değerine ve taraf sayısına göre değişir. 2026 yılında nispi karar ve ilam harcının genel oranı binde 68,31'dir. Ancak her dava aynı harçlandırma sistemine tabi değildir.

Dava Açma Masrafları Nelerdir?

Türkiye'de hukuk mahkemelerinde dava açılması, kural olarak belirli harçların ve yargılama giderlerinin karşılanmasını gerektirir. Bu ödemelerin hukuki dayanağını 492 sayılı Harçlar Kanunu ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) oluşturur.

Dava masraflarının hesaplanmasında en önemli ayrım, mahkemeye ödenen harçlarla yargılama sırasında kullanılmak üzere yatırılan avanslar arasındadır.

Başvurma harcı, dava açılması nedeniyle tahsil edilen maktu bir harçtır. Karar ve ilam harcı, uyuşmazlığın niteliğine göre maktu veya nispi olarak hesaplanır. Gider avansı ise tebligat ve posta işlemleri gibi yargılama giderlerinin karşılanması amacıyla yatırılır.

Bunların dışında dosyanın özelliklerine göre bilirkişi, keşif, tanık, uzman incelemesi ve resmî belge temini için ek masraflar doğabilir.

Dolayısıyla dava açarken yatırılan ilk tutar ile yargılamanın sonunda ortaya çıkabilecek toplam masraf birbirinden farklıdır.

2026 Yılı Dava Açma Harçları Ne Kadar?

2026 yılında uygulanacak yargı harçları, 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 (5. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 98) ile belirlenmiştir.

Genel hukuk yargılamaları bakımından önemli harç tutarları şöyledir:

Tablodaki tutarlar genel tarifeye ilişkindir. Harç muafiyetleri, özel dava türleri ve farklı oranlara tabi işlemler ayrıca değerlendirilmelidir.

Özellikle istinaf ve temyiz başvurularında gösterilen tutarlar, başvurunun bütün maliyetini ifade etmez. Karar harcı, tebligat ve diğer giderler de söz konusu olabilir.

Güncel tutarların dayanağı olan 2026 yılı resmî yargı harçları tarifesi üzerinden dava türüne uygulanacak harç kalemi kontrol edilebilir.

Dava Harcı Nasıl Hesaplanır?

Dava harcı hesaplama işleminde öncelikle uyuşmazlığın maktu harca mı, nispi harca mı tabi olduğu belirlenmelidir.

Maktu Harç Hesaplama

Maktu harç, dava konusu değer üzerinden oransal olarak hesaplanmayan, tarifede belirli bir tutar şeklinde gösterilen harçtır.

Boşanma gibi doğrudan para alacağının hüküm altına alınmasını konu edinmeyen bazı davalarda maktu karar ve ilam harcı uygulanır.

Bununla birlikte bir davanın konusu para değil diye mutlaka maktu harca tabi olduğu söylenemez. Tahliye davaları gibi özel harç matrahı bulunan uyuşmazlıklarda farklı hükümler uygulanır.

Maktu harca tabi bir davanın açılış masrafı hesaplanırken ilgili başvurma harcı, uygulanacak peşin harç, gider avansı ve varsa diğer zorunlu ödemeler birlikte dikkate alınır.

Nispi Harç Hesaplama

Nispi harç, uyuşmazlığın parasal değeri üzerinden hesaplanan harçtır.

492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (1) sayılı tarifeye göre genel nispi karar ve ilam harcı oranı binde 68,31'dir.

Genel hesaplama formülü şöyledir:

Nispi karar ve ilam harcı = Harca esas değer × 0,06831

Harçlar Kanunu'nun 28. maddesi uyarınca bu harcın kural olarak dörtte biri peşin alınır. Geri kalan kısmı ise kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.

Ölüm ve cismani zarar nedeniyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında ise peşin alınan harcın oranı dörtte bir yerine yirmide bir olarak uygulanır.

Ayrıca nispi karar ve ilam harcı, tarifedeki maktu alt sınırın altında olamaz. Bu nedenle düşük değerli davalarda yalnızca matematiksel oranın uygulanması doğru bir hesaplama için yeterli olmayabilir.

Örnek Dava Harcı Hesaplama

Varsayımsal örnek: Asliye hukuk mahkemesinde 100.000 TL tutarında, genel nispi harca tabi bir alacak davası açıldığını kabul edelim.

Harca esas dava değeri 100.000 TL'dir.

Toplam nispi karar ve ilam harcı:

100.000 × 0,06831 = 6.831 TL

Dava açılırken ödenecek peşin nispi harç:

6.831 ÷ 4 = 1.707,75 TL

Bu tutara 732 TL başvurma harcı ve ilgili gider avansı eklenecektir.

28 Ekim 2025 tarihli Gider Avansı Tarifesi uyarınca diğer iş ve işlemler için öngörülen 530 TL de hesaba katıldığında:

Bu varsayımsal davada başlangıç için hesaplanan tutar 2.969,75 TL + tebligat avansı ve varsa diğer giderlerdir.

Bu örnek kesin dava açılış bedeli değildir. Tebligat ücreti, taraf sayısı, harca esas taleplerin niteliği ve özel giderler toplamı değiştirebilir.

Ayrıca 6.831 TL olarak hesaplanan karar ve ilam harcı, örnekteki tam dava değerinin esas hakkında hüküm altına alınması varsayımına dayanmaktadır. Davanın kısmen kabulü, reddi veya başka şekilde sona ermesi durumunda nihai harç hesabı farklılaşabilir.

Gider Avansı Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Gider avansı, mahkemenin yargılama sırasında yapacağı belirli işlemlerin masraflarını karşılamak amacıyla davacıdan alınan tutardır.

HMK'nin 120. maddesine göre davacı, dava açarken ilgili yargılama harçlarını ve gider avansını yatırmakla yükümlüdür.

28 Ekim 2025 tarihli ve 33061 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gider Avansı Tarifesi'nin 4. maddesine göre hesaplama şu şekildedir:

Gider avansı = Taraf sayısının beş katı tutarında tebligat ücreti + 530 TL

Örneğin bir davacı ve bir davalı bulunan dosyada, toplam iki taraf esas alınarak beşer tebligat ücreti hesaplanır. Buna diğer iş ve işlemler için 530 TL eklenir.

Ancak tebligat gideri, ilgili dönemde uygulanan ücret tarifesine göre belirlendiğinden tüm davalar için aynı toplam avans tutarı geçerli değildir.

Gider avansı bir gelir veya mahkemenin kesin olarak tahsil ettiği nihai ücret değildir. Yargılama sırasında kullanılmayan bölümü, hükmün kesinleşmesinden sonra ilgili usule göre davacıya iade edilir.

Bilirkişi, Keşif ve Tanık Masrafları

Davaların tamamında bilirkişi, keşif veya tanık incelemesi yapılması zorunlu değildir. Bu işlemlere ihtiyaç duyulup duyulmayacağı, uyuşmazlığın niteliğine ve ispatlanması gereken vakıalara bağlıdır.

Bilirkişi Ücreti

Teknik veya özel bilgi gerektiren uyuşmazlıklarda mahkeme bilirkişi incelemesine başvurabilir.

Örneğin bir inşaat sözleşmesinden kaynaklanan ayıplı iş iddiasında, yapılan işin sözleşmeye uygunluğu ve giderim bedeli için teknik inceleme gerekebilir.

Bilirkişi ücreti; incelemenin kapsamına, ilgili ücret tarifesine ve mahkemenin belirleyeceği giderlere göre değişir.

Keşif Gideri

Taşınmaz uyuşmazlıklarında, yapı hasarlarında veya mahallinde inceleme yapılması gereken diğer davalarda keşif kararı verilebilir.

Keşif nedeniyle tarife kapsamında harç, bilirkişi ücreti ve ulaşım gideri gibi ayrı masraflar doğabilir.

Tanık Gideri

Tanıkların dinlenmesi için tebligat, gerektiğinde yol gideri ve tanıklık ücreti söz konusu olabilir.

HMK'nin 324. maddesi uyarınca taraflardan her biri, ikamesini istediği delil için mahkemece belirlenen avansı verilen kesin süre içinde yatırmalıdır.

Gider avansı ile delil avansı birbirinden farklıdır. Gider avansı eksikliği dava şartını etkileyebilirken delil avansının yatırılmaması, kural olarak ilgili delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılma sonucunu doğurur.

Dava Türüne Göre Masraflar Neden Değişir?

Her dava için tek bir harç hesaplama yöntemi kullanılması mümkün değildir. Görevli mahkeme kadar talep edilen hukuki korumanın niteliği de önemlidir.

Boşanma Davası Masrafları

Boşanma davalarında temel boşanma talebi bakımından maktu harçlandırma söz konusu olabilir. Ancak davaya bağımsız alacak veya mal rejiminin tasfiyesine ilişkin taleplerin eklenmesi farklı harç ve giderlerin doğmasına neden olabilir.

Özellikle ziynet alacağı, katılma alacağı ve boşanmanın fer'isi olmayan bağımsız talepler, yalnızca boşanma davasının açılış harcı üzerinden değerlendirilemez.

Bu tür dosyalarda dava sonunda giderlerin hangi tarafa yükleneceği ve karşı vekâlet ücretinin nasıl belirleneceği hakkında daha ayrıntılı bilgi için boşanma davasında yargılama giderleri ve vekâlet ücreti konusundaki değerlendirme incelenebilir.

Alacak ve Tazminat Davası Masrafları

Genel nispi harca tabi alacak davalarında başlangıç harcı, dava dilekçesinde ileri sürülen talep değeri üzerinden hesaplanır.

Tazminat davalarında ise talebin hukuki dayanağı önemlidir. Ölüm ve cismani zarardan kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları için peşin harç oranına ilişkin özel düzenleme bulunmaktadır.

Alacağın miktarının yargılama sırasında artırılması da ek harç yükümlülüğü doğurabilir.

İcra takibine yapılan itirazdan kaynaklanan uyuşmazlıklarda ise önceki takip masrafları ile mahkemede açılacak davanın harçları aynı değildir. Örneğin itirazın iptali davasının şartları ve süresi ile mahkemeye yatırılacak harçlar ayrı hukuki konulardır.

Kira ve Tahliye Davası Masrafları

Tahliye davalarında harcın hesaplanması, sıradan maktu harçlı bir dava gibi ele alınmamalıdır.

Harçlar Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca taşınmazın tahliyesi davalarında karar ve ilam harcına esas değer, kural olarak bir yıllık kira bedelidir.

Kira bedelinin tespiti davalarında ise uyuşmazlığın niteliğine göre farklı harç matrahı değerlendirmeleri söz konusu olur. Bu nedenle tahliye talebiyle kira tespit talebinin aynı formül üzerinden hesaplanması hatalı olabilir.

Tüketici Davası Masrafları

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 73/2. maddesine göre tüketicilerin tüketici mahkemelerinde açtıkları davalar, Harçlar Kanunu'nda düzenlenen harçlardan muaftır.

Ancak harç muafiyeti, bütün yargılama giderlerinin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Tebligat, bilirkişi ve diğer yargılama giderleri ayrıca değerlendirilir.

Tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklarda ise doğrudan dava açılması yerine ilgili başvuru yolunun kullanılması gerekebilir. Görev sınırları ile dava şartı arabuluculuk düzenlemelerinin de dava açılmadan önce incelenmesi gerekir.

Dava Değeri Sonradan Artırılırsa Ek Harç Ödenir mi?

Dava açılırken belirtilen parasal talep, yargılama sırasında usulüne uygun olarak artırılabilir. Böyle bir durumda artan talep üzerinden gerekli harcın tamamlanması gündeme gelir.

Harçlar Kanunu'nun 30. maddesi, yargılama sırasında dava dilekçesinde bildirilen değerden daha yüksek bir değer tespit edilmesi hâlinde eksik peşin karar ve ilam harcının tamamlanmasına ilişkin hükümler içerir.

Ayrıca 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun ile HMK'nin belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi yürürlükten kaldırılmış, 109. maddesine kısmi davada talep artırımıyla ilgili yeni bir fıkra eklenmiştir.

Bu düzenlemeye göre alacağın yalnızca bir kısmının dava edildiği hâllerde talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmadan artırılabilir. Artırılan kısım bakımından zamanaşımının kesilmesine ilişkin özel hüküm de bulunmaktadır.

Bununla birlikte eski 107. madde, kaldırılmasından önce açılmış davalar bakımından uygulanmaya devam etmektedir.

Bu nedenle dava masrafını azaltmak amacıyla talep değerinin gelişigüzel düşük gösterilmesi doğru değildir. Davanın açılma tarihi, talebin bölünebilirliği, artırma işleminin usulü ve ek harç yükümlülüğü birlikte değerlendirilmelidir.

Dava Açma Masrafları Ne Zaman Ödenir?

Dava açılışında ödenmesi gereken harçlar ve gider avansı, dava dilekçesinin mahkemeye sunulması ve kaydedilmesi sürecinde karşılanır.

HMK'nin 118. maddesine göre dava, dava dilekçesinin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır.

Davacı dava sırasında farklı tarihlerde yeni masraflarla da karşılaşabilir. Örneğin bilirkişi incelemesi gerektiğinde mahkeme ayrıca delil avansı yatırılmasına karar verebilir.

Maktu harçlar kural olarak ilgili işlemin yapılmasından önce ödenir. Nispi karar ve ilam harcının kalan kısmı bakımından ise Harçlar Kanunu'nun 28. maddesindeki ödeme süresi dikkate alınır.

Nispi karar ve ilam harcının bakiyesi yönünden süre, kural olarak kararın tebliğinden itibaren bir aydır. Bu sürenin başlangıcı kararın kesinleşmesiyle karıştırılmamalıdır.

Bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması, aynı madde uyarınca hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konulmasına veya kanun yollarına başvurulmasına engel teşkil etmez.

Dava Masrafları Yatırılmazsa Ne Olur?

Harç veya avans eksikliğinin hukuki sonucu, eksik kalan ödemenin niteliğine göre değişir.

HMK'nin 114/1-g maddesi uyarınca davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması bir dava şartıdır.

Dava sırasında mevcut gider avansının yetersiz kaldığı anlaşılırsa HMK'nin 120/2. maddesi gereğince davacıya eksikliğin tamamlanması için iki haftalık kesin süre verilir.

Usulüne uygun şekilde verilen kesin süre içinde gider avansı tamamlanmazsa dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddi gündeme gelebilir.

Buna karşılık delil avansı yatırılmadığında kural olarak dava doğrudan reddedilmez. İlgili tarafın o delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılması sonucu ortaya çıkabilir. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri davalara ilişkin özel hükümler saklıdır.

Eksik nispi harç bakımından ise Harçlar Kanunu'nun ilgili hükümlerine göre işlemlerin devamına ilişkin sonuçlar doğabilir.

Bu nedenle ödeme yapılmamasının her durumda aynı yaptırıma yol açtığı düşünülmemelidir.

Dava Açma Masraflarını Kim Öder?

Dava açılırken harçları ve gider avansını kural olarak davacı yatırır. Ancak başlangıçta ödeme yükümlülüğünün davacıya ait olması, masrafların dava sonunda mutlaka davacının üzerinde kalacağı anlamına gelmez.

HMK'nin 326. maddesine göre kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça yargılama giderleri aleyhine hüküm verilen tarafa yükletilir.

Davanın kısmen kabul edilmesi hâlinde giderler, tarafların haklılık oranlarına göre paylaştırılabilir.

Ayrıca HMK'nin 327. maddesi uyarınca gereksiz masraf yapılmasına veya yargılamanın uzamasına sebep olan taraf, davada lehine karar verilmiş olsa bile bazı giderlerden sorumlu tutulabilir.

Önemli bir diğer ayrım da avukatlık ücretidir.

Kişinin kendi avukatıyla yaptığı sözleşme gereğince ödeyeceği ücret ile mahkemenin karşı tarafa yüklediği vekâlet ücreti aynı değildir.

Davanın kazanılması, sözleşmeyle ödenen avukatlık ücretinin tamamının karşı taraftan tahsil edileceği anlamına gelmez.

Dava Açmak İçin Maddi İmkânı Olmayanlar Ne Yapabilir?

Yargılama giderlerini karşılayamayacak durumda bulunan kişiler, koşulları varsa adli yardım talebinde bulunabilir.

HMK'nin 334. maddesine göre kişinin kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeden yargılama veya takip giderlerini kısmen ya da tamamen karşılayamaması ve talebinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması gerekir.

Adli yardım başvurusunda ekonomik durumun değerlendirilmesini sağlayan gelir, malvarlığı ve benzeri belgeler önem taşır.

Mahkeme tarafından adli yardım talebinin kabul edilmesi hâlinde yargılama giderlerinden geçici muafiyet ve belirli giderlerin devlet tarafından avans olarak karşılanması gibi imkânlar sağlanabilir.

Ancak adli yardım kararı, her durumda yargılama giderlerinin kesin olarak silinmesi anlamına gelmez. Dava sonunda giderlerin kime yükletileceği ve tahsil edilip edilmeyeceği ilgili hükümler çerçevesinde belirlenir.

Mahkemelerden talep edilen adli yardım ile baroların sunduğu avukat görevlendirilmesine ilişkin adli yardım hizmeti de birbirinden ayrılmalıdır.

Dava Açmadan Önce Masraf Hesabında Nelere Dikkat Edilmeli?

Dava açma maliyeti yalnızca başvurma harcı ile peşin harcın toplanmasından ibaret değildir. Başlangıçtaki ödeme tutarı kadar, yargılamanın devamında ortaya çıkabilecek giderler ve davanın reddedilmesi durumunda doğacak mali sorumluluk da önemlidir.

Öncelikle uyuşmazlığın hangi mahkemenin görevine girdiği ve davanın hangi yerde açılacağı doğru belirlenmelidir. Görev ve yetki kuralları, ilgili kanun hükümlerine göre değerlendirilir.

Dava açılmadan önce arabuluculuk veya başka bir zorunlu başvuru yolunun bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Dava şartı yerine getirilmeden yapılan başvuru, usulden ret ve ek gider riski doğurabilir.

Dava dilekçesinde gösterilen değer, ileri sürülen taleplerle uyumlu olmalıdır. Yargılama sırasında talep artırımı yapılacaksa bunun usulü ve doğuracağı ek harç da hesaba katılmalıdır.

Bilirkişi incelemesi, keşif veya başka bir teknik araştırma ihtimali bulunan dosyalarda yalnızca açılış masrafına bakılarak bütçe oluşturulması yeterli olmayabilir.

Özellikle hak düşürücü süreye tabi uyuşmazlıklarda harç ve avans eksiklikleri giderilirken dava açma süresinin kaçırılmaması gerekir. Bu sürelerin başlangıcı ve uzunluğu uyuşmazlığın dayandığı özel düzenlemeye göre değişir.

Dava Masraflarının Doğru Hesaplanması ve Hakların Korunması

Dava açmadan önce yapılacak maliyet hesabı, hukuki sürecin sağlıklı biçimde planlanmasını sağlar. Ancak hesaplamanın doğru olabilmesi için yalnızca güncel tarife tutarlarının bilinmesi yeterli değildir.

Davanın türü, harca esas değer, özel harç muafiyetleri, delil ihtiyacı, taraf sayısı ve uygulanacak usul kuralları birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle nispi harca tabi davalarda başlangıçta yatırılan peşin harç ile karar sonucunda ortaya çıkabilecek nihai harç yükümlülüğü birbirinden ayrılmalıdır.

Ayrıca yargılama giderleri ve karşı vekâlet ücreti bakımından davanın reddedilmesi veya kısmen kabul edilmesi ihtimali de göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu nedenle dava açma masrafları somut uyuşmazlığın özellikleri üzerinden hesaplanmalı; dava değeri, harç muafiyeti veya ödeme süresi konusundaki belirsizlikler başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.