Avukatla çalışmaya karar veren herkesin aklındaki ilk sorulardan biri ücrettir. Avukatlık ücreti serbestçe belirlenen bir bedel gibi görünse de kanunun koyduğu alt ve üst sınırlar, sözleşmenin şekli ve davanın sonunda karşı taraftan alınabilecek ücret gibi kurallara bağlıdır. Bu yazıda avukatlık ücretinin nasıl belirlendiğini ve müvekkilin nelere dikkat etmesi gerektiğini anlatıyorum.
Ücret sözleşmesi
Avukat ile müvekkil arasındaki ücret, avukatlık ücret sözleşmesiyle kararlaştırılır. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'na göre sözleşmenin yazılı yapılması zorunlu değildir; ancak yazılı olmayan bir ücret anlaşmasının ispatı zordur. Bu nedenle ücretin miktarı, ödeme zamanı ve kapsadığı işler sözleşmede açıkça yazılmalıdır. Örneğin ücretin yalnızca ilk derece mahkemesini mi, yoksa istinaf ve temyiz aşamalarını da mı kapsadığı baştan netleştirilmelidir.
Asgari ücret tarifesi
Türkiye Barolar Birliği her yıl Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ni yayımlar. Bu tarife, dava ve iş türlerine göre avukatın alabileceği en düşük ücreti gösterir. Avukatın tarifedeki tutarın altında ücret kararlaştırması kanunen yasaktır. Tarife aynı zamanda, sözleşme yapılmamış ya da sözleşmedeki ücret hükmü geçersiz sayılmışsa uygulanacak ölçüyü de belirler.
Tarife bir alt sınırdır; dosyanın karmaşıklığı, harcanacak emek ve sürecin uzunluğu dikkate alınarak daha yüksek bir ücret kararlaştırılabilir.
Yüzdelik ücret ve üst sınır
Ücret, davanın değeri üzerinden yüzde olarak da belirlenebilir. Avukatlık Kanunu bu durumda bir üst sınır koyar: kararlaştırılan ücret, dava sonunda hükmedilen miktarın yüzde yirmi beşini aşamaz. Yüzdelik ücret, özellikle alacak ve tazminat davalarında sık kullanılır. Para dışındaki bir şeyin, örneğin bir taşınmazın aynen avukata verilmesi gibi anlaşmalar ise yasaktır.
Karşı vekâlet ücreti nedir?
Dava sonunda mahkeme, kazanan taraf lehine karşı taraftan alınmak üzere vekâlet ücretine hükmeder. Bu ücret tarifeye göre hesaplanır ve kanun gereği avukata aittir; müvekkilin avukatına ödediği sözleşme ücretinden ayrıdır. Davanın kaybedilmesi hâlinde ise karşı taraf avukatı lehine hükmedilen vekâlet ücretini ödemek gerekebilir. Bu risk, dava açmadan önce mutlaka değerlendirilmelidir.
Avukat değişirse ya da iş yarıda kalırsa
Müvekkil, avukatını haklı bir sebep olmadan azlederse avukat kararlaştırılan ücretin tamamını isteyebilir. Avukat haklı bir sebeple işten çekilirse yine ücretin tamamına hak kazanır. Buna karşılık avukatın kusurlu davranışı nedeniyle azledilmesi hâlinde, ücret talebi yapılan işin karşılığıyla sınırlı kalır. Dava sulh, feragat ya da kabul ile sona ererse sözleşmedeki ücret kural olarak tamamen ödenir. Bu ihtimallerin sözleşmede açıkça düzenlenmesi taraflar arasında belirsizliği ortadan kaldırır.
Masraflar ücrete dâhil midir?
Harç, gider avansı, tebligat ve bilirkişi ücreti gibi yargılama masrafları avukatlık ücretinin parçası değildir. Bu masraflar müvekkil tarafından ayrıca karşılanır. Sözleşmede masrafların nasıl ödeneceğinin, avansın ne zaman ve hangi tutarda isteneceğinin belirtilmesi iki taraf için de kolaylık sağlar.
Ödeme ve belge
Avukata yapılan her ödeme için serbest meslek makbuzu düzenlenmesi gerekir. Makbuz, hem vergisel açıdan hem de ileride ücretle ilgili bir anlaşmazlık çıkması hâlinde ödemenin ispatı bakımından önemlidir. Ücretin taksitle ödenmesi de sözleşmeyle kararlaştırılabilir. Taksitli ödemelerde vade tarihlerinin ve gecikme hâlinde ne olacağının yazılması, ileride çıkabilecek tartışmaları önler.
Sonuç
Avukatlık ücreti; asgari tarife, yazılı sözleşme ve yüzde yirmi beşlik üst sınır gibi kurallar çerçevesinde belirlenir. Ücretin hangi işleri kapsadığını, masrafların nasıl karşılanacağını ve karşı vekâlet ücretinin kime ait olacağını baştan konuşmak, sonradan doğabilecek sorunları önler. Ücret görüşmesinde avukattan dosyanın hangi aşamalardan geçeceğini ve tahmini süreyi de öğrenmek, toplam maliyeti daha gerçekçi değerlendirmenizi sağlar. Konunun ayrıntılarını ve güncel tarifeye ilişkin açıklamaları avukatlık ücreti nasıl belirlenir yazısında bulabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.
Av. Yağmur Tahtasız · İzmir Barosu · yagmurtahtasiz.com