Yıllık izninizi aldınız, bavulu hazırladınız. Hesabınıza baktığınızda izin döneminin parası yatmamış. İşveren "ay sonunda maaşla birlikte öderiz" diyor. Pek çok işyerinde olağan sayılan bu uygulama aslında kanuna aykırı. Yargıtay da geçen yıl bu konuda net bir karar verdi.
Kanun ne diyor?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 57. maddesi açık. İşveren, yıllık iznini kullanan işçiye izin dönemine ait ücreti izne başlamadan önce peşin ya da avans olarak ödemek zorunda. Maddenin amacı basit: İşçi dinlenmeye parasız çıkmasın.
Sorun şuydu: Bu yükümlülüğe uyulmazsa işçi ne yapabilir? Yıllarca farklı mahkemeler farklı cevaplar verdi.
İki daire, iki ayrı sonuç
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi'nin iki dairesi benzer dosyalarda ayrı yönlere gitti. Dairelerden biri işçinin feshini haklı buldu. Diğeri ise işçinin avansı ayrıca talep etmediğine dikkat çekerek feshi haksız saydı. Aynı şehirde, benzer olaylarda iki işçi farklı sonuçla karşılaştı.
Çelişkiyi Yargıtay 9. Hukuk Dairesi giderdi. Dairenin 10 Mart 2025 tarihli kararına (2025/2024 E., 2025/2487 K.) göre izin ücretini peşin ödemek işveren için emredici bir yükümlülük. İşçinin "paramı izinden önce verin" diye ayrıca talepte bulunması gerekmiyor. İşverenin işçiye hak ettiğinden daha uzun izin vermiş olması da bu borcu ortadan kaldırmıyor.
Kısacası izin ücreti izinden önce ödenmediyse işçi, İş Kanunu'nun 24. maddesine dayanarak sözleşmesini haklı nedenle feshedebiliyor.
Günlük hayattan bir örnek düşünelim. On beş Temmuz'da iki haftalık izne çıkan bir işçinin izin ücreti, işyerinin alışkanlığı gereği ay sonunda maaşla birlikte yatırılıyor. İşçi iznin ilk gününde hesabında bu parayı göremiyor. Yargıtay'ın kararına göre bu durumda işveren yükümlülüğünü yerine getirmemiş sayılıyor. İşçinin önceden yazılı bir talepte bulunmamış olması sonucu değiştirmiyor.
Haklı fesih, her şeyi almak anlamına gelmiyor
Burada sık yapılan bir hata var. Haklı nedenle fesheden işçi kıdem tazminatına hak kazanabilir, ama bunun için aynı işverende en az bir yıl çalışmış olması şart. Sekiz aydır çalışan biri için fesih haklı olsa bile kıdem tazminatı doğmuyor.
İhbar tazminatı konusunda da beklenti çoğu zaman yanlış. Sözleşmeyi işçi feshettiğinde, fesih haklı olsa bile ihbar tazminatı isteyemiyor.
Süreye dikkat: altı iş günü
İş Kanunu'nun 26. maddesine göre bu tür fesih hakkı, işçinin olayı öğrendiği günden başlayarak kural olarak altı iş günü içinde ve her hâlde olayın üzerinden bir yıl geçmeden kullanılmalı. İzinden döndükten haftalar sonra "o zaman param yatmamıştı" diyerek fesih yoluna gitmek hakkı tehlikeye atabilir. Ücret alacaklarında sürenin nasıl hesaplanacağı ise olayın özelliklerine göre değişiyor; bu yüzden dosyaya bakılmadan kesin konuşmak doğru olmaz.
İşçi ne yapmalı?
İlk iş belgeleri toplamak. İzin formu izne hangi gün çıktığınızı, banka dökümü ve bordro ise paranın hangi gün yattığını gösterir. Bu iki tarih yan yana geldiğinde olay büyük ölçüde ispatlanmış olur.
Fesih bildirimini yazılı yapın. Noter aracılığıyla gönderilen ihtarname hem tarihi hem gerekçeyi belgeler. Sözlü olarak "ben bırakıyorum" demek, ileride istifa ettiğiniz yönünde yorumlanabilir.
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu. 7036 sayılı Kanun'un 3. maddesi bunu dava şartı sayıyor. Kıdem tazminatı ve izin ücreti alacaklarında zamanaşımı beş yıl.
İşveren ne yapmalı?
Çözüm zor değil. İzin ücretini izin başlamadan ödeyin, bordroda ayrı bir kalem olarak gösterin ve banka kaydını saklayın. Yıllık izin süreleri kanunun 53. maddesinde yazılı; ödeme takvimini buna göre kurmak yeterli. Küçük bir muhasebe alışkanlığı, ileride kıdem tazminatı davasıyla karşılaşmanızı önler.
Sonuç
Yargıtay kararının gerekçesini okumak isteyenler izin ücreti ve haklı fesih yazımıza bakabilir.
Bu yazı genel bilgi amacı taşır. Somut durumunuz için dosyanızın incelenmesi gerekir.
Av. Yağmur Tahtasız · İzmir Barosu · yagmurtahtasiz.com