Maluliyete bağlı maddi tazminatın hesabı, kusur oranı, maluliyet yüzdesi, yaş ve kazanç verilerini bir araya getiren teknik bir işlemdir; bu nedenle 6100 sayılı HMK uyarınca aktüerya alanında uzman bilirkişilerce yürütülür.
Hesaplama iki ayrı döneme bölünerek yapılır. Kaza tarihinden rapor ya da hesap tarihine kadar geçen işlemiş dönemde zarar gerçekleştiği için bilinen gerçek ücretler üzerinden, iskonto uygulanmaksızın hesaplama yapılır. Rapor tarihinden bakiye ömür sonuna kadar uzanan işleyecek dönemde ise kazanç varsayımsal olarak öngörülür ve peşin sermaye değerine indirgenir. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin (E. 2024/365, K. 2024/1305) altını çizdiği gibi, bu hesaplamanın sağlıklı yapılabilmesi için önce tedavi sürecinin tamamlanmış olması gerekir; tedavi devam ederken geçici ve sürekli iş göremezlik durumu tam olarak tespit edilemez.
İşleyecek dönemin hesaplanmasında hâkim uygulama, TRH-2010 (Ulusal Mortalite Tablosu) üzerinden bakiye yaşam süresinin belirlenmesi ve progresif rant yöntemi (yıllık %10 artırım, %10 iskonto) ya da aktüeryal devre başı rant yönteminin uygulanmasıdır. İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi (E. 2021/661, K. 2022/769), üçüncü kişilerin sürekli iş göremezlik zararının tespitinde TBK hükümleri ve Yargıtay'ın uzun süredir benimsediği progresif rant yöntemiyle TRH-2010 tablosunun esas alındığını belirtmiş, aynı kararda gerçek zarar hesabının varsayımlara dayalı olsa da gerçeğe en yakın verilerle yapılması gerektiğini vurgulamıştır. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi (E. 2023/663, K. 2026/516) de Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin güncel içtihatlarına atıfla, bakiye ömrün TRH-2010 tablosuyla, işleyecek devrenin ise progresif rant formülüyle hesaplanmasının içtihada uygun olduğuna hükmetmiştir. Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bir dizi kararında (E. 2017/680, K. 2024/595; E. 2024/46, K. 2025/1053) ise hesaplamanın ortalama yıllık kazanç üzerinden değil, her yıl için ayrı ayrı %10 artış ve yine her yıl için ayrı ayrı %10 iskontolama esasına göre yapılması gerektiği özellikle belirtilmiştir.
Uygulamada teknik faiz oranı konusunda farklılıklar da görülebilmektedir: Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi (E. 2021/440, K. 2022/1221) TRH-2010 tablosu ve %1,8 teknik faiz üzerinden hesaplama yapılması gerektiğini belirtirken, Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi (E. 2023/1027, K. 2025/929) %1,65 teknik faiz oranını esas almıştır. Bu farklılıklar, dosyaya göre değişen bilirkişi raporları ve mahkeme takdiri ile şekillenmekte olup, bu alanda uzman bir aktüerya bilirkişisinin raporunun dava stratejisi açısından ne denli belirleyici olduğunu göstermektedir.
Bu genel çerçevenin oluşmasında Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarihli, 2019/40 esas ve 2020/40 karar sayılı kararı önemli bir kırılma noktasıdır. Sigorta genel şartlarında yer alan ve tazminat hesabını daraltan atıfların KTK m. 90 ve 92 kapsamında iptal edilmesiyle birlikte, hesaplama esasen TBK'nın genel hükümlerine ve Yargıtay'ın gerçek zarar ilkesine dayanır hâle gelmiştir.
Maluliyet Oranı Nasıl Tespit Edilir?
Maluliyet raporu, kaza tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre düzenlenmelidir; bu ilke İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi (E. 2022/830, K. 2024/2101) ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi (E. 2023/663, K. 2026/516) kararlarında açıkça vurgulanmıştır. Uygulamada dönemler şu şekilde ayrışır:
- 11.10.2008 tarihinden önce Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü,
- 11.10.2008–01.09.2013 arasında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği,
- 01.09.2013 sonrasında Maluliyet Tespit İşlemleri Yönetmeliği,
- 01.06.2015–20.02.2019 arasında Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik,
- 20.02.2019 sonrasında ise Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik esas alınır.
İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi (E. 2024/86, K. 2024/887) de raporların, haksız fiilin gerçekleştiği tarihteki yönetmelik ve yasa hükümlerine göre düzenlenmesi gerektiğini teyit etmiştir. Yanlış dönemden alınan bir maluliyet raporu, uygulamada rapor itirazlarına ve yargılamanın uzamasına yol açan başlıca nedenlerden biridir.
Gelir Tespiti: Gerçek Ücret mi, Asgari Ücret mi?
Tazminatın tabanını oluşturan gelirin tespitinde birkaç senaryo söz konusudur. Bordro veya vergi levhasıyla belgelenen gerçek gelir esas alınır; gelir belgelenemiyorsa ya da mağdur çalışmıyorsa (öğrenci, ev hanımı, küçük çocuk gibi) net asgari ücret üzerinden hesaplama yapılır. Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin birden fazla kararında (E. 2017/680, K. 2024/595; E. 2024/46, K. 2025/1053), zarar miktarı belirlenirken kazanın meydana geldiği andaki gelire, kişinin ileride elde edeceği terfi, ücret ve maaş artışlarının da eklenmesi gerektiği belirtilmiştir. Meslek sahibi olup geliri asgari ücretten gösterilenler bakımından ilgili meslek odalarından emsal ücret araştırması yapılması zorunludur; Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi (E. 2021/1280, K. 2023/546) bu şekilde tespit edilen emsal ücret ortalamasını hükme esas almıştır. Reşit olmayan mağdurlar için ise Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi (E. 2021/440, K. 2022/1221), 18 yaşına kadar asgari geçim indirimi hariç asgari ücret, 18 yaşından itibaren ise tam asgari ücret üzerinden hesaplama yapıldığını göstermiştir.
Kusur İndirimi ve Tazminattan Yapılan Mahsuplar
Hesaplanan brüt tazminat, tarafların kusur oranına göre indirime tabi tutulur. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi'nin bir kararında (E. 2022/79, K. 2025/420), davacının %75, davalının %25 kusurlu bulunduğu bir olayda, davalının kusur oranı üzerinden ve rücuya tabi ödemeler düşüldükten sonra tazminata hükmedilmiş; aynı kararda ticari araçların karıştığı kazalarda avans faizi işletilebileceği de kabul edilmiştir.
Mağdurun kendi davranışıyla zarara katkı sunması hâlinde ayrıca müterafik kusur indirimi uygulanır. Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi (E. 2023/1027, K. 2025/929), motosiklet kazasına karışan davacının kask ve diğer koruyucu ekipmanları kullandığına dair belge sunamaması nedeniyle tazminattan %20 oranında indirim yapmıştır.
Son olarak, tazminatın denkleştirilmesi ilkesi gereği, kaza nedeniyle SGK'dan elde edilen gelir ve tazminatların gerçek zarardan mahsup edilmesi gerekir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi (E. 2018/3826, K. 2021/453) bu ilkeyi, gerçek zararın ancak olay sebebiyle elde edilen kazanımlar düşüldükten sonra ortaya çıkacağı gerekçesiyle açıklamıştır. Ancak bu mahsup, yalnızca rücuya tabi SGK ödemeleri için geçerlidir; rücu imkânı bulunmayan ödemeler tazminattan indirilemez.
2026'da Ne Değişti? TBK m. 55'teki Güncel Düzenleme
31.07.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7589 sayılı Kanun ile TBK m. 55'e önemli eklemeler yapılmıştır. Yeni düzenlemeye göre:
"Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez. Hesaplanan tazminat, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesi ile artırılamaz veya azaltılamaz."
Bu değişiklikle birlikte iki pratik sonuç öne çıkıyor. Birincisi, faizin başlangıç tarihi ayrıştırılmıştır: bilinen (işlemiş) döneme ilişkin tazminata haksız fiil tarihinden, bilinmeyen (işleyecek) döneme ilişkin tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilecektir. İkincisi, tahkikat aşaması başlayana kadar sigorta şirketi veya sorumlular tarafından yapılan ifa amaçlı kısmi ödemeler, ödeme tarihindeki verilere göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilecektir. Bu iki kural, hâlihazırda devam eden ya da yeni açılacak trafik kazası tazminat davalarında hesaplama stratejisini doğrudan etkileyecek niteliktedir.
Sigorta Sorumluluğu ve Poliçe Limitleri
KTK m. 91/1 uyarınca zorunlu mali sorumluluk sigortası, işletenin hukuki sorumluluğunu poliçe limitleri dahilinde teminat altına alır; bu ilke İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin kararında (E. 2021/661, K. 2022/769) da hatırlatılmıştır. Sigortacının ve olayda sigortasız araç söz konusuysa Güvence Hesabı'nın sorumluluğu, kaza tarihinde geçerli olan azami poliçe limitiyle sınırlıdır; bu husus İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi (E. 2016/174, K. 2023/322) ile İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin (E. 2021/541, K. 2023/254; E. 2015/894, K. 2019/543) kararlarında tekrarlanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hesaplamada hangi yaşam tablosu kullanılıyor? Mahkemeler ağırlıklı olarak TRH-2010 (Ulusal Mortalite Tablosu) esas alınarak progresif rant yöntemiyle hesaplama yapılmasını benimsemiştir; bazı dosyalarda karşılaştırma amacıyla PMF-1931 tablosuna da yer verilebilmektedir.
Maluliyet raporu hangi tarihe göre düzenlenir? Kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe göre; rapor tarihindeki değil, olay tarihindeki mevzuata bakılır.
Sonuç
Yaralanmalı bir trafik kazasında tazminat hakkının tam olarak elde edilebilmesi, doğru zamanlı ve usulüne uygun bir maluliyet raporu, gerçek kusur oranının tespiti, kanıtlanmış gelir verileri ve TRH-2010 tablosunu esas alan doğru bir aktüeryal hesaplamanın bir araya gelmesine bağlıdır. Aksi hâlde, hem tedavi giderleri hem de kalıcı maluliyetten doğan gelir kaybı gibi kalemlerin bir kısmı gözden kaçabilir ya da eksik hesaplanabilir. Bu nedenle, dosyanın en başından itibaren hukuki değerlendirmenin aktüeryal analizle birlikte yürütülmesi büyük önem taşır; büromuzda bu süreç, alanında uzman bir aktüerle iş birliği içinde yürütülmektedir.
Trafik kazası sonucu yaralanma yaşadıysanız ve tazminat hakkınızı öğrenmek istiyorsanız, dosyanızı birlikte değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.