Kısa cevap: Sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. Mahkeme on beş gün içinde karar verir ve bu karar kesindir. Dava açıldığında yabancı, kural olarak yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı edilmez (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.53).
Sınır dışı etme kararını kim verir?
Karar, Göç İdaresi Başkanlığının talimatı üzerine ya da doğrudan valilik tarafından verilir. Karar, gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Yabancı bir avukatla temsil edilmiyorsa kararın sonucu ve itiraz yolları kendisine ayrıca bildirilir.
Hangi durumlarda sınır dışı kararı alınır?
Kanunun 54. maddesinde sayılan başlıca hâller şunlardır:
- Vize ya da ikamet izni süresinin on günden fazla aşılması
- İkamet izninin iptal edilmesi
- İkamet izni uzatma başvurusu reddedildiği hâlde on gün içinde çıkış yapılmaması
- Çalışma izni olmadan çalışıldığının tespit edilmesi
- Türkiye'ye giriş ve çıkış hükümlerinin ihlal edilmesi
- Sahte belge kullanılması ya da gerçeğe aykırı bilgi verilmesi
- Kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturulması
Kimler sınır dışı edilemez?
Kanunun 55. maddesine göre; gönderileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye ya da insanlık dışı muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunanlar, ciddi sağlık sorunu, yaş ya da hamilelik nedeniyle seyahati riskli görülenler, hayati tehlike arz eden hastalığının tedavisi süren ve gideceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar, mağdur destek sürecinden yararlanan insan ticareti mağdurları ve tedavileri tamamlanıncaya kadar psikolojik, fiziksel ya da cinsel şiddet mağdurları hakkında sınır dışı kararı alınmaz.
Dava nerede ve nasıl açılır?
| Dava süresi | Tebliğden itibaren 7 gün |
|---|---|
| Mahkeme | İdare mahkemesi |
| Karar süresi | 15 gün |
| Kanun yolu | Yok; mahkemenin kararı kesindir |
Kararın kesin olması, bu davayı tek fırsat hâline getirir. Dilekçede tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, karara dayanak gösterilen sebebin gerçekleşip gerçekleşmediği, 55. maddedeki engeller ve yabancının Türkiye'deki aile ve iş bağları belgeleriyle birlikte ortaya konur.
İdari gözetim nedir, nasıl itiraz edilir?
Kaçma riski bulunan ya da kamu düzeni açısından tehdit oluşturduğu değerlendirilen yabancı, valilik kararıyla geri gönderme merkezinde tutulabilir. İdari gözetim süresi altı ayı geçemez; kanunda sayılan hâllerde en fazla altı ay daha uzatılabilir. Bu karara karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Başvuru idari gözetimi kendiliğinden sona erdirmez; hâkim beş gün içinde karar verir.
Tebligat alındığında ilk yapılacaklar
- Tebliğ tarihini not edin; yedi günlük süre bu tarihe göre hesaplanır.
- Kararın ve tebligatın bir örneğini alın.
- Pasaport, ikamet izni ve varsa çalışma izni belgelerini hazırlayın.
- Evlilik belgesi, çocukların nüfus kaydı, iş sözleşmesi, kira sözleşmesi gibi Türkiye'deki bağları gösteren belgeleri toplayın.
- Davayı süresi içinde açın.
Yedi günlük süre nasıl hesaplanır?
Tebliğ günü hesaba katılmaz; süre ertesi gün işlemeye başlar. Süre geçtikten sonra açılan dava, esasa girilmeden reddedilir. Bu nedenle tebligatın hangi gün ve kime yapıldığı ilk kontrol edilecek noktadır.
Uluslararası koruma başvurusu yapanların durumu
Uluslararası koruma başvurusu sahipleri ile mülteci, şartlı mülteci ya da ikincil koruma statüsü taşıyanlar yalnızca sınırlı hâllerde sınır dışı edilebilir: ülke güvenliği açısından tehlike oluşturduklarına ilişkin ciddi emareler bulunması ya da kamu düzeni açısından tehlike oluşturan bir suçtan kesin hüküm giymiş olmaları gerekir.
Ülkeyi terke davet ve giriş yasağı
Hakkında sınır dışı kararı alınan yabancıya, Türkiye'den kendiliğinden çıkması için on beş ila otuz gün arasında süre tanınabilir. Kaçma riski bulunan ya da kamu düzeni açısından tehdit oluşturduğu değerlendirilen kişilere bu süre verilmez. Sınır dışı edilen yabancı hakkında ayrıca Türkiye'ye giriş yasağı konulabilir; yasak kural olarak beş yılı geçemez, kamu düzeni ya da kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunan hâllerde uzatılabilir.
İdari gözetim yerine uygulanabilecek yükümlülükler
Yabancının geri gönderme merkezinde tutulması tek seçenek değildir. Valilik, idari gözetim yerine belirli bir adreste ikamet etme ve düzenli bildirimde bulunma, teminat yatırma ya da elektronik izleme gibi yükümlülüklere karar verebilir. İdari gözetimin devam etmesinin gerekip gerekmediği her ay yeniden değerlendirilir.
Avukata vekâlet nasıl verilir?
Yabancı serbestse vekâletname noterde, gerekirse yeminli tercüman eşliğinde düzenlenir. Geri gönderme merkezinde tutulan yabancı için noter merkeze gelerek vekâletname düzenleyebilir. Vekâlet işleminin tebligatın alındığı gün başlatılması süre kaybını önler.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Yabancılar mevzuatı sık değiştiği için güncel kanun metni esas alınmalıdır.