Günümüz ekonomik şartlarında pek çok kişi, nakit paraya en çok ihtiyaç duyduğu dönemde aslında farkında olmadan büyük bir servetin üzerinde oturuyor. Ancak bu servet, genellikle "miras" yoluyla kalmış, paylaşılamadığı için ne satılabilen ne de kira getirisi sağlayan atıl mülklerden oluşuyor. Özellikle tarlalar, arsalar ve eski aile konutlarında bu durum çok sık yaşanıyor. Kağıt üzerinde servet sahibi görünen ama gerçekte o mülkün kapısından içeri giremeyen yahut boş vaziyette duran gayrimenkullere ortak binlerce insan, tam anlamıyla "varlık içinde yokluk" çekiyor.
Anneden, babadan veya aile büyüklerinden kalan bir evin bir kardeş tarafından işgal edilmesi, tarlanın bir akraba tarafından bedelsiz ekilmesi ya da mirasçıların çokluğu nedeniyle dükkânın harabeye dönmesinin aslında kesin bir çözümü bulunmaktadır. Üstelik bu çözüm için tüm mirasçıların değil, tek bir mirasçının dahi kendi başına karar alması yeterlidir.
Ortaklığın Giderilmesi İçin Diğer Mirasçıların Rızasına Gerek Yoktur
Halk arasında en yaygın ve yanlış inanışlardan biri; miras kalan bir malın dava yoluyla satılması veya paylaşılması için tüm mirasçıların ortak karar alması gerektiği düşüncesidir. Oysa hukuk sistemi, hiçbir paydaşı bir başkasının keyfine veya insafına mahkûm etmez. Diğer tüm hissedarlar "hayır" dese bile, tek bir pay sahibi mahkemeye başvurarak ortaklığın bitirilmesini isteme hakkına sahiptir. Yani bir mülkü nakde çevirmek veya hakça paylaşmak için kimsenin onayına ya da imzasına ihtiyacınız yoktur.
Düğümü Çözen Yol: Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu)
Eski adıyla"İzale-i Şuyu" olarak bilinen ortaklığın giderilmesi davası, bu belirsizliği sona erdiren kesin çözümdür. Eğer mülk fiziksel olarak parçalara bölünemiyorsa (ki genellikle bölmek mümkün değildir), mahkeme mülkün satışına karar verir. Satıştan elde edilen meblağ, payları oranında hissedarların banka hesaplarına nakit olarak yatırılır. Böylece hem yıllardır süregelen "kim kullanacak" kavgası sona erer hem de mirasçılar hak ettikleri paraya kavuşur.
Hak Aramak Kavga Değil, Adalettir
Akrabalık ilişkileri bozulmasın düşüncesiyle hakkından vazgeçmek, sadece sorunu bir sonraki nesle daha büyük bir düğüm olarak devretmektir. Çünkü mülk sonraki nesle geçtiğinde mirasçı sayısı katlanarak artmakta, bu da hukuki süreçleri daha karmaşık hale getirmektedir. Hakkını aramak, kimseye haksızlık etmek değil, hukukun tanıdığı meşru bir yetkiyi kullanmaktır. Atıl kalan her mülk, hem ortakları için hem de ülke ekonomisi için bir kayıptır.
Varlık içinde yokluk çekmeye son vermek ve miras kalan mülkünüzü gerçek bir ekonomik değere dönüştürmek istiyorsanız İzale-i Şuyu yani ortaklığın giderilmesi davası tek çözümdür. Bu dava aynı zamanda zorunlu arabuluculuk sürecine de tabidir fakat genel itibariyle arabuluculuk sürecinde taraflar anlaşamamaktadır. Bu nedenle süreç genellikle dava ile sonuçlanarak mülkler satılmakta ve mirasçılara payları ödenmektedir.