Belediye ecrimisil istedi, vergi dairesi ceza kesti ya da bir kurum başvurunuzu reddetti. Dava açmaya karar verdiğinizde aklınıza ilk gelen soru genellikle "kazanır mıyım" olur. Oysa ondan önce cevaplanması gereken daha sade bir soru var: Dosyanıza tek bir hâkim mi bakacak, yoksa üç kişilik bir heyet mi?
Bu sorunun cevabı 31 Temmuz 2026'da değişti. Resmî Gazete'de yayımlanan 7589 sayılı Kanun, idare ve vergi mahkemelerindeki tek hâkim sınırını 25 bin liradan 486 bin liraya çıkardı. Yani eskiden heyetin önüne giden pek çok dosya artık tek hâkimle görülüyor.
Hangi davalar tek hâkime gidiyor?
İdare ve vergi mahkemelerinde kural, bir başkan ve iki üyeden oluşan heyettir. Tek hâkim bunun istisnası. Konusu 486 bin lirayı aşmayan iptal davaları, tam yargı davaları ve vergi davaları bu istisnaya giriyor. Hesapta dava dilekçesinde gösterdiğiniz tutar esas alınıyor.
Bir örnekle anlatalım. Adınıza 120 bin liralık vergi cezası kesildi ve iptali için dava açtınız. Dosyanız tek hâkimle görülecek. Tutar 600 bin lira olsaydı heyet bakacaktı.
Tutarın önemi olmayan bir grup da var. Yönetmelik ya da genelge gibi düzenleyici işlemlerin iptali için açılan davalar, miktar ne olursa olsun heyetin işi.
Tek hâkimle görülmek, dosyanın daha az ciddiye alındığı anlamına gelmiyor. Yargılamanın adımları aynı: dilekçeler verilir, idare savunmasını yapar, gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yapılır. Fark yalnızca kararı kaç kişinin vereceğinde. Yine de dilekçede dava değerini doğru göstermek gerekiyor, çünkü dosyanın hangi usulle görüleceğini o rakam belirliyor.
Daha önce açılmış davalar ne olacak?
Yeni sınır 31 Temmuz 2026'dan sonra açılan davalar için geçerli. O tarihten önce açtığınız dava, açıldığı gündeki kurala göre yürümeye devam ediyor. Elinizde süren bir dosya varsa heyet değişmeyecek.
İstinafta ne değişti?
Aynı kanun istinaf aşamasına da dokundu. Bölge idare mahkemesi artık eksik gördüğü keşfi ya da bilirkişi incelemesini kendisi yaptırıp kararını verebiliyor. Dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderme yetkisi daraltıldı. Bu, dosyaların iki mahkeme arasında gidip gelmesini azaltmayı amaçlıyor.
Bölge idare mahkemesinin eksikleri tamamlayarak verdiği bazı kararlar için Danıştay'da temyiz yolu da açıldı. Yalnız iki grup bunun dışında bırakıldı: yabancılar hukukuna ilişkin davalar ve tek hâkimle görülen davalar. 486 bin liranın altındaki bir dosyada bu yeni temyiz imkânından yararlanamayacağınızı baştan bilmenizde fayda var.
Değişmeyen şey: süre
Kanun dava açma sürelerine dokunmadı. Özel kanunda başka bir süre yazmıyorsa idare mahkemesinde 60 gün, vergi mahkemesinde 30 gün içinde dava açmanız gerekiyor. Süre, işlemin size yazılı olarak bildirildiği gün işlemeye başlıyor.
Uygulamada en çok hak kaybı tam burada yaşanıyor. İnsanlar tebligatı alıyor, "bir bakarım" diye kenara koyuyor ve süre doluyor. Süre geçtikten sonra işlem kesinleşiyor. Çoğu durumda da yapılacak bir şey kalmıyor.
Dava açmadan önce üç küçük hazırlık
İlki, tebliğ tarihini gösteren belgeyi saklamak. Zarf, tebligat parçası ya da e-Devlet bildirimi olabilir. Sürenin ne zaman başladığı tartışma konusu olursa elinizdeki tek kanıt bu olacak.
İkincisi, işlem uygulanırsa telafisi güç bir zarar doğacaksa dava dilekçesinde yürütmenin durdurulmasını da istemek. Yıkım kararı ya da işyeri kapatma gibi işlemlerde bu talep davanın kendisi kadar önem taşıyor.
Üçüncüsü tazminat davalarıyla ilgili. Tam yargı davası açacaksanız bazı durumlarda önce idareye başvurmanız gerekiyor ve bu başvurunun da kanunda yazılı bir süresi var. Doğrudan mahkemeye gitmek her zaman doğru yol olmuyor.
Sonuç
Değişikliğin dayanak maddelerini tek hâkim sınırı yazımızda tek tek bulabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi vermek için hazırlandı. Her dosyanın süresi ve izlenecek yol kendi koşullarına göre değişir.
Av. Yağmur Tahtasız · İzmir Barosu · yagmurtahtasiz.com