Ticari hayatın en temel unsurlarından biri mal veya hizmet alışverişidir ve bu alışverişin yasal dayanağı şüphesiz faturalardır. Ancak günümüzde pek çok işletme veya serbest meslek erbabı, kestiği faturaların karşılığını zamanında tahsil edememekten yakınır. Ticari nakit akışını doğrudan tehlikeye atan bu durum, işletmeler için hayati bir sorundur. Peki, elinizde ödenmemiş faturalar varsa faturaya dayalı alacak tahsili süreci nasıl yürütülmelidir? Bir avukat gözüyle bu süreci tüm detaylarıyla ele alalım.
Fatura Tek Başına Alacak Belgesi Midir?
Hukuki anlamda en sık sorulan sorulardan biri şudur: "Elimde kağıt fatura var, bu tahsilat için yeterli mi?" Fatura ile alacak tahsili yapılırken faturanın hukuki niteliğini bilmek gerekir. Türk Ticaret Kanunu'na göre fatura, tek başına kesin bir borç ikrarı (senet) değildir. Faturanın hukuki bir geçerlilik ve güçlü bir delil olabilmesi için bazı şartları taşıması şarttır:
- Faturanın Türk Ticaret Kanunu'na uygun olarak düzenlenmiş olması,
- Mal veya hizmetin teslim edildiğini gösteren irsaliye, kargo teslim fişi, dijital onay veya e-arşiv/e-fatura sistemindeki onay kayıtlarının bulunması,
- Faturanın borçluya tebliğ edilmiş olması ve 8 gün içinde faturaya itiraz edilmemiş olması gerekir.
Eğer borçlu taraf faturaya yasal süresi içinde (8 gün) itiraz etmemişse, faturadaki rakamın doğruluğunu kabul etmiş sayılır. Bu durum faturaya dayalı icra takibi süreçlerinde alacaklıya büyük bir avantaj sağlar.
Ödenmeyen Fatura İçin İlk Adım: İhtarname
Borçlu ödeme yapmadığında hemen mahkemeye veya icra dairesine koşmak her zaman en hızlı çözüm olmayabilir. Profesyonel bir yaklaşım olarak, borçluya noter aracılığıyla bir ihtarname çekmek hem iyi niyet göstergesi olur hem de temerrüt faizi başlatılmasını sağlar. İhtarnamede:
- Fatura numaraları ve tarihleri açıkça belirtilmeli,
- Borç miktarı net olarak ifade edilmeli,
- Ödeme için yasal bir süre (genellikle 3 veya 7 gün) tanınmalıdır.
İhtarnameye rağmen ödeme yapılmazsa, artık yasal yollara başvurma vakti gelmiştir.
Faturaya Dayalı İcra Takibi Nasıl Başlatılır?
Alacağınızı en hızlı şekilde tahsil etmenin en etkin yolu icra takibidir. İlamsız icra takibi, faturaya dayalı alacaklarda en sık kullanılan yöntemdir. Süreç şu şekilde ilerler:
- Takip Talebi: Alacaklı avukatı aracılığıyla veya doğrudan ilgili icra dairesine başvurarak bir takip talebi hazırlar. Bu aşamada fatura suretleri eklenir.
- Ödeme Emri: İcra dairesi borçluya bir ödeme emri gönderir. Bu emirle birlikte borçluya borcu ödemesi veya yasal süresi içinde itiraz etmesi için 7 gün süre tanınır.
- Borçlunun Durumu: Borçlu borca itiraz etmezse ve ödeme yapmazsa takip kesinleşir. Bu aşamada mal varlığı araştırması (taşınmaz, banka hesapları, araç vb.) yapılarak haciz aşamasına geçilir.
Borçlu Faturaya İtiraz Ederse Ne Olur?
Borçlu, süresi içinde "Böyle bir borcum yok" veya "Malı teslim almadım" diyerek icra takibine itiraz edebilir. Bu durumda icra takibi durur. İşte tam bu noktada bir borçlar hukuku avukatı ile çalışmanın önemi ortaya çıkar. İtirazın iptali için iki temel hukuki yol bulunmaktadır:
- İtirazın İptali Davası: Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açılan bu davada, faturanın ticari defterlerde kayıtlı olduğu, irsaliye ve teslim belgeleriyle ispatlanır. Dava kazanılırsa borçluya %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatı yükletilir.
- İtirazın Kaldırılması: Eğer elinizde imzasını borçlunun kabul ettiği bir belge veya resmi nitelikte bir evrak varsa, icra mahkemesine başvurarak itirazın kaldırılması istenebilir. Ancak fatura tek başına bu kapsamda olmadığından genellikle itirazın iptali davası tercih edilir.
Mutlaka Dikkat Edilmesi Gereken Hukuki Detaylar
Fatura alacağı zamanaşımı süresi, Türk Borçlar Kanunu'na göre genellikle 5 yıldır (ticari alacaklarda). Bu süreyi geçirmemek tahsilatın yapılabilmesi için hayati önem taşır. Ayrıca ticari ilişkilerde e-fatura ve e-arşiv sistemlerinin kullanılması, belgelendirmeyi güçlendirdiği için alacak tahsilat davalarında lehinize çok güçlü deliller sunar.
Neden Bir Avukatla Çalışmalısınız?
Şirketlerin en büyük hatalarından biri, alacak tahsilatını kendi imkanlarıyla çözmeye çalışırken zaman kaybetmektir. Yanlış hazırlanan icra takipleri, eksik belgeler veya kaçırılan süreler, haklıyken haksız duruma düşmenize neden olabilir. Uzman bir hukuk bürosu ile çalışmak, alacaklarınızın en kısa sürede, yasal faizleri ve masraflarıyla birlikte tahsil edilmesini sağlar.
Eğer sizin de tahsil edemediğiniz faturalarınız ve ticari alacaklarınız varsa, hak kaybı yaşamamak adına profesyonel hukuki destek alarak süreci hemen başlatabilirsiniz.